در حال حاضر در ایران امکان اندازه‌گیری فلزات سنگین موجود در آب وجود ندارد!!!

حال این که ، وجود فلزات سنگین در آب آشامیدنی می تواند اثار بسیار مخربی بر سلامتی انسان داشته باشند. از جمله این اثرات میتوان به ؛ کاهش رشد اندامها، سرطان، اختلال در سیستم عصبی بدن، اختلال در سیستم دفاعی بدن اشاره کرد . حتی در موارد حاد این موضوع می تواند خطر مرگ را برای افراد به همراه داشته باشد.
در این بخش احتمالا برای تمامی افراد این سوال به وجود می آید که اصلا فلزات سنگین از کجا می آیند؟
باید بگوییم که : علت ورود فلزات سمی به آب آشامیدنی می تواند فاضلاب های شهری و پساب ها و زباله های صنعتی باشد که با افزایش جمعیت شهرنشین و توسعه و پیشرفت روز افزون جوامع و صنایع مختلف، به یکی از عوامل اصلی افزایش آلاینده ها خصوصا فلزات سنگین در آب آشامیدنی ما تبدیل شده اند .
باید بدانیم که ، بیش از 50 عنصر را می توان در زمره فلزات سنگین طبقه بندی کرد که 17 مورد از آنها در ردیف متداول ترین و در عین حال سمی ترین این عناصر قرار می گیرند. میزان سمی بودن این عناصر به عواملی از قبیل : نوع فلزو نقش بیولوژیکی آن درچرخه حیات بستگی دارد.
متداول ترین فلزاتی که نسبت به سایر فلزات در مسمومیت انسان نقش پررنگ تری دارند عبارتند از: سرب، جیوه ، آرسنیک و کادمیوم. سایر فلزات سنگین نظیر مس، روی و کروم در اندازه های بسیار کم برای بدن لازم هستند اما همین عناصر هم در مقادیر زیاد می توانند باعث مسمومیت شوند.
صنایع ریخته گری ، کارخانجات ذوب فلزات، کارخانجات آبکاری، کوره های زباله سوزی، پسماندهای صنایع و معادن، لوله کشی های قدیمی شهری و … دلایل دیگر افزایش فلزات سنگین در آب آشامیدنی هستند.
برخی فرآیندهای طبیعی نیز در نفوذ فلزات سنگین به آب نقش دارند. در برخی از مناطق، آرسنیک به طور طبیعی از لایه های زمین در آب های زیرزمینی حل می شود و با عث آلوده شدن منابع تامین آب آشامیدنی مردم می شود.
علاوه بر آب آشامیدنی آلوده ، انسان از طریق تنفس هوای آلوده نیز در معرض خطر فلزات سنگین میباشد. برخی تحقیقات ثابت کرده است که فلزات سمی و سنگین از طریق آب و خاک آلوده می توانند وارد منابع غذایی ما ازجمله میوه ها، حبوبات، سبزیجات، ماهی ها و غذاهای دریایی و … شوند.
آب پشت سدها در صورت عدم توجه به ترکیبات شیمیایی سنگ‌های بستر مخزن، می‌تواند محلی برای تجمع فلزات سنگین در منابع آب کشور باشد. آب به تدریج فلزات سنگین موجود در مخزن سد را در خود حل می‌کند یا اینکه بارش باران این عناصر را وارد آب زیرزمینی کرده و سلامت انسان را با خطر مواجه می‌کند. فلزاتی مانند آهن، کبالت، مس، منیزیم، مولیبدن، آرسنیک، جیوه و کادمیوم در گروه فلزات سنگین دسته‌بندی می‌شوند. این فلزات از طریق آب به بدن وارد شده و در بافت‌های عضلانی یا چربی بدن رسوب می‌کند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی آب ایران, به نقل از فرصت امروز, برای آگاهی یافتن از وضعیت مناطق پرریسک کشور-از نظر میزان فلزات سنگین در منابع آب- با دکتر سروش مدبری، استادیار زمین‌شناسی اقتصادی و ژئوشیمی زیست‌محیطی دانشگاه تهران که سابقه حضور در سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت نیرو را دارد،گفت و گویی به شرح زیر صورت گرفت:
برای انتخاب مکان احداث یک سد آیا به ترکیبات موجود در سنگ‌های بستر توجه می‌شود یا خیر؟ و چرا باید به حضور این عناصر در سازندهای زمین‌شناسی توجه کرد؟
باید در فاز شناخت یک سد که گزینه‌یابی انجام می‌شود به مسئله ساختار زمین‌شناسی منطقه توجه شود. اما توجه مجریان طرح‌های تامین آب بیشتر معطوف مسائلی نظیر مقابله با فرار آب به دلیل حضور لایه‌های آهکی در زمین یا مسائلی از این دست است. متاسفانه وجود عناصر مختلف در ساختارهای زمین‌شناسی، تاکنون مورد توجه مدیران منابع آب قرار نگرفته است.
عموما تصور بر این است اگر معدنی که منشا فلزات سنگین است، اگر در مجاورت یک سد قرار داشته باشد، پس از ساخت سد می‌توان جلوی تبعات منفی آن را گرفت. عناصر موجود در سنگ‌ها عموما با آب ترکیب شده و بر کیفیت آن تاثیرگذار هستند. وزارت نیرو میزان عناصر اصلی شامل سدیم، کلسیم، پتاسیم، منیزیم و چند آنیون اصلی کربنات بی‌کربنات کلرید و سولفات در آب می‌سنجد، در صورتی که عناصر فرعی و جزئی که به غلط به نام فلزات سنگین شهرت یافته‌اند، در آب حل شده و سلامت آن را به خطر می‌اندازند. حضور این عناصر در آب باید در آزمایشات خاص بررسی شود.
در صورت ورود فلزات سنگین به منابع آب در تصفیه‌خانه‌های آب شرب امکان اندازه‌گیری این فلزات وجود دارد؟ می‌توان فلزات سنگین را از آب شرب جدا کرد؟
امکان سنجش فلزات سنگین در منابع آب شرب کشور وجود ندارد. زیرا دستگاه‌های سنجنده فلزات سنگین از دقت کافی برخوردار نیست. عملیات تصفیه آب بسیار ساده است و یکسری املاح کلی از آن گرفته می‌شود یا با کلرزنی از نبود میکروب در آب اطمینان حاصل می‌شود. البته برای حذف عناصر جزئی نه تنها در ایران بلکه در سایر جاهای دنیا هم امکاناتی وجود ندارد. یکسری روش‌های فیلتری ساده در برخی نقاط دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
برای کنترل آرسنیک در هند و بنگلادش دولت به مردم آموزش‌هایی داده‌است. مردم در این کشورها ظروف قیف‌مانند

پرسش و پاسخ